گیربکس اتوماتیک به‌عنوان قلب انتقال قدرت خودرو، برای عملکرد صحیح به مایعات و روغن‌های خاصی نیاز دارد. این مایعات وظیفه خنک‌کاری، روان‌کاری، جلوگیری از سایش و حتی انتقال نیرو را بر عهده دارند. استفاده از روغن مناسب و سرویس به‌موقع، نه‌تنها عمر گیربکس را افزایش می‌دهد بلکه باعث کاهش هزینه‌های سنگین تعمیر نیز می‌شود. در این مقاله به بررسی انواع مایعات گیربکس اتوماتیک، زمان تعویض، مشکلات ناشی از بی‌توجهی و اهمیت استفاده از روغن استاندارد می‌پردازیم.

شناخت انواع مایعات و روغن‌های گیربکس اتوماتیک:

• روغن گیربکس اتوماتیک (ATF – Automatic Transmission Fluid):

بیشتر در گیربکس‌های معمولی ۴، ۵، ۶ و ۸ سرعته اتوماتیک (مثل کیا K5 نسخه ۲ لیتری یا هیوندای سوناتا) استفاده می شود که از ویژگی انتقال نیرو بین موتور و گیربکس از طریق مبدل گشتاور روان‌کاری چرخ‌دنده‌ها و کلاچ‌ها جلوگیری از سایش و کاهش حرارت را بر عهده دارد به طور مثال می توان از روغن SP-IV برای محصولات کیا و هیوندای استفاده کرد .

• روغن گیربکس دوکلاچه (DCT Fluid):

بیشتر در گیربکس‌های DCT یا Dual Clutch (مثل کیا K5 توربو ۷ سرعته) استفاده می شود که از تحمل دمای بالا به‌دلیل فشار زیاد روی کلاچ‌ها ،تعویض دنده سریع و روان در سرعت بالا،محافظت از اجزای حساس در ترافیک سنگین که مهم ترین نکته این بخش این است که هرگز نباید روغن DCT را با ATF معمولی جایگزین کرد.

• روغن گیربکس CVT (Continuously Variable Transmission Fluid):

بیشتر در گیربکس‌های پیوسته CVT (مثل نیسان ایکس‌تریل یا میتسوبیشی ASX) استفاده می شود که از ویژگی طراحی خاص برای تسمه‌ها و پولی‌های گیربکس CVT و جلوگیری از لغزش و افزایش دوام برخوردار است و یک مشکل رایج که استفاده از روغن ATF به‌جای CVT منجر به خرابی کامل گیربکس می‌شود.

• مایع خنک‌کننده گیربکس (Transmission Cooler Fluid):

برخی خودروها دارای رادیاتور خنک‌کننده روغن گیربکس هستند،این مایع کمک می‌کند تا دمای روغن پایدار بماند و عمر گیربکس افزایش یابد و در خودروهایی با گیربکس DCT اهمیت بیشتری دارد.

زمان مناسب تعویض روغن گیربکس:

به‌طور معمول هر ۵۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر (یا زودتر در شرایط رانندگی سنگین مثل ترافیک شهری) بهتر است روغن تعویض شود و یک سری نکات و نشانه‌هایی که نشان دهنده نیاز به تعویض روغن و فیلتر خودرو است که در ادامه به آن می پردازیم :

• ضربه در تعویض دنده
• تأخیر در حرکت اولیه
• تغییر رنگ و بوی سوختگی در روغن

خطرات احتمالی در صورت استفاده از روغن غیراستاندارد:

همانطور که بالا تر به آن پرداخته ایم روغن گیربکس جزء اصلی ترین بخش های نگهداری از گیربکس است که اگر این روغن در تایم مشخص تعویض نشود بررسی های دوره ایی از آن انجام نشود و یا روغن غیر استاندارد گیربکس استفاده نشود گیربکس به خطا می افتد که نمونه این خطا ها از جمله لغزش و ضربه در هنگام تعویض دنده ، داغ شدن بیش از حد گیربکس استهلاک زودرس چرخ‌دنده‌ها و کلاچ‌هادر نهایت سوختن کامل گیربکس و منجر به هزینه تعمیر سنگین گیربکس می شود.

مایعات و روغن‌های گیربکس اتوماتیک نقشی اساسی در عملکرد و دوام این سیستم دارند. بی‌توجهی به نوع روغن یا تأخیر در سرویس، می‌تواند خسارت‌های مالی سنگینی به‌همراه داشته باشد. برای خودروهایی مانند کیا K5، استفاده از ATF اصلی در نسخه ۲ لیتری و روغن DCT در نسخه توربو ضروری است. انتخاب روغن مناسب، سرویس دوره‌ای و استفاده از محصولات استاندارد تضمین‌کننده سلامت گیربکس و آرامش رانندگی شما خواهد بود.